Τρίτη , 18 Δεκέμβριος 2018

ο σοσιαλισμός κάνει τον Trump να τρέχει πανικόβλητος

Οι οικονομικοί σύμβουλοι του Donald Trump κυκλοφόρησαν μια περίεργη έκθεση που επιτίθεται στον σοσιαλισμό. Οι σοσιαλιστές μπορούν να πάρουν μόνο ένα μάθημα από αυτό: κερδίζουμε.

του Miles Kampf-Lassin για το Jacobin (μετάφραση γρανάζι)

 

Αν θες να αποδείξεις ότι η αυξανόμενη δημοτικότητα του σοσιαλισμού αποτελεί μια πραγματική απειλή για τη διοίκηση Trump -και για την κυριαρχία του φονταμενταλισμού της αγοράς πάνω στην αμερικανική οικονομία- απλώς ρίξε μια ματιά στην «πανικόβλητη» έκθεση που εξέδωσε την Τρίτη (23/10) το Συμβούλιο Οικονομικών Συμβούλων του Λευκού Οίκου (CEA) .

Με τίτλο «το Κόστος Ευκαιριών του Σοσιαλισμού» το έγγραφο εβδομήντα δύο σελίδων αποτελεί μια καπιταλιστική απάντηση στις αυξανόμενες εκκλήσεις για αναδιανεμητικές πολιτικές. Η έκθεση που φαινομενικά (και περιέργως) κυκλοφόρησε σε αναγνώριση της «200ης επετείου της γέννησης του Karl Marx», αναγνωρίζει ότι «οι αυτοαποκαλούμενοι σοσιαλιστές κερδίζουν υποστήριξη στο Κογκρέσο και σε μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος».

Πράγματι, μέχρι να ολοκληρωθούν οι ενδιάμεσες εκλογές του 2018, σχεδόν σίγουρα θα υπάρχουν τρεις αυτοαποκαλούμενοι σοσιαλιστές να υπηρετούν στο Κογκρέσο των ΗΠΑ – η Alexandria Ocasio-Cortez, η Rashida Tlaib και o Bernie Sanders – μαζί με δεκάδες ακόμα σε πολιτειακά και τοπικά γραφεία σε όλη την επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά δεν είναι μόνο η ιστορική αύξηση της εκλογικής δύναμης για τους σοσιαλιστές που ανησυχεί τη σημερινή κυβέρνηση. Είναι η ευρεία αποδοχή του σοσιαλισμού και των σοσιαλδημοκρατικών πολιτικών από το αμερικανικό κοινό.

Το Medicare for All, μια πολιτική – ακρογωνιαίος λίθος για το αναζωπυρωμένο αμερικανικό σοσιαλιστικό κίνημα, υποστηρίζεται από το 70% των Αμερικανών, συμπεριλαμβανομένης της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικάνων. Πολιτικές όπως ο ελάχιστος μισθός των 15 δολαρίων , η ομοσπονδιακή εγγύηση για τις θέσεις εργασίας, οι υψηλότεροι φόροι για τους πλούσιους και τις εταιρίες, το ελεύθερο δημόσιο κολέγιο και οι επείγουσες ενέργειες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχουν επίσης την υποστήριξη της πλειοψηφίας. Και όλο και περισσότεροι υποψήφιοι έλκονται από αυτές τις ιδέες, καθώς οι σημερινοί ιθύνοντες πιέζουν για νομοθετικές ρυθμίσεις που θα τις καθιστούσαν νόμους των ΗΠΑ.

Σαφώς η Δεξιά χάνει τον πόλεμο των ιδεών. Προφανώς, ελπίζουν ότι ένα φανταχτερό χαρτί θα βοηθήσει για να τραβήξουν το κοινό πίσω στο στρατόπεδο τους.

Το Φάντασμα της Θάτσερ

Η έκθεση πλαισιώνει την κριτική στον σοσιαλισμό, παραθέτοντας τον γνωστό ισχυρισμό της πρώην βρετανής πρωθυπουργού Μάργκαρετ Θάτσερ ότι «οι σοσιαλιστικές κυβερνήσεις … πάντα εξαντλούν τα χρήματα των άλλων ανθρώπων» και έτσι ο δρόμος προς την ευημερία είναι να δώσει το κράτος «στους ανθρώπους περισσότερες δυνατότητες να ξοδεύουν τα δικά τους χρήματα με τον δικό τους τρόπο.»

Είναι αναμενόμενο οι συγγραφείς να παίρνουν τα λόγια της Σιδηράς Κυρίας ως ευαγγέλιο, καθώς ήταν και αυτή αγχωμένη από τον «υφέρποντα σοσιαλισμό» και χρησιμοποίησε το χρόνο της στην εξουσία για να προωθήσει τις νεοφιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές της απορρύθμισης, των ιδιωτικοποιήσεων και της λιτότητας σε συνδυασμό με επιθέσεις στα δικαιώματα ψήφου και στην οργανωμένη εργατική τάξη.

Η αδυσώπητη ιδεολογία όπου εδράζεται η θατσερική οικονομικά φιλοσοφία με επίκεντρο την αγορά, ο «μονεταρισμός», αποκαλύφθηκε από τον Alan Budd, έναν από τους οικονομικούς συμβούλους της, το 1992, όταν αποκάλεσε το μονεταρισμό.

 «έναν πολύ, πολύ καλό τρόπο για να αυξήσεις την ανεργία και η αύξηση της ανεργίας ήταν ένας εξαιρετικά επιθυμητός τρόπος περιορισμού της δύναμης της εργατικής τάξης. Έτσι, αυτό που δημιουργήθηκε εκεί, με μαρξιστικούς όρους, ήταν μια κρίση του καπιταλισμού που αναδημιούργησε έναν εφεδρικό στρατό εργασίας και επέτρεψε στον καπιταλιστή να αποκομίζει έκτοτε μεγάλα κέρδη.»

Αυτά τα υψηλά κέρδη για τους υπερ-πλούσιους είναι το είδος των σημείων αναφοράς που θέτει η CEA για να κρίνει την οικονομική επιτυχία. Σε όλη την έκθεση, οι συγγραφείς χρησιμοποιούν σταθερά την ‘ανάπτυξη’ ως δείκτη για το πώς οι καπιταλιστικές οικονομίες είναι σε θέση να ξεπεράσουν τις σοσιαλιστικές. (Δεν πειράζει που το 95 τοις εκατό των  κερδών στα χρόνια ανάπτυξης μετά τη Μεγάλη Ύφεση – από το 2009 έως το 2013 – πήγε στο ανώτερο 1 τοις εκατό).

Τα επίπεδα ανισότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να συμπίπτουν με αυτά της ‘Χρυσής Εποχής[1]’, ενώ το χάσμα του πλούτου με βάση τη φυλή αυξάνεται όλο και περισσότερο και εκατομμύρια Αμερικανοί επιβιώνουν χωρίς επαρκή πρόσβαση σε στέγη, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και άλλες βασικές ανάγκες.

Αλλά αυτά δεν ανησυχούν τους αναλυτές της CEA. Αντ’ αυτού, χρησιμοποιούν μια σειρά από παράλογες γραφικές παραστάσεις της σχολής του Milton Friedman, παράξενες αναφορές στα απορριπτόμενα χριστουγεννιάτικα πουλόβερ ως αναπαραστάσεις μικτής αξίας («οι παραλήπτες των Χριστουγεννιάτικων δώρων μερικές φορές αποτιμούν τα δώρα λιγότερο από ό, τι κοστίζουν στον δωρητή, όπως εξηγείται από τα χριστουγεννιάτικα πουλόβερ που δεν βγαίνουν ποτέ έξω από τη ντουλάπα για να φορεθούν») και περίεργους ισχυρισμούς ότι«η κατοχή και η λειτουργία ενός φορτηγού κοστίζει στον μέσο εργαζόμενο σε μια σκανδιναβική χώρα σημαντικά περισσότερο από ό, τι κοστίζει στον μέσο Αμερικανό εργαζόμενο», για να αποδείξουν ότι ο καπιταλισμός πρέπει να είναι το μόνο σύστημα ικανό να προωθήσει την αληθινή «οικονομική ελευθερία».

Σε καμία περίπτωση, όμως, η έκθεση δεν εξετάζει το γεγονός ότι το είδος της «οικονομικής ελευθερίας» που υποστηρίζουν οι συντάκτες της είναι ασυμβίβαστο με μια κερδοσκοπική τάξη που συστηματικά στερεί από τις μεγάλες ομάδες του πληθυσμού την ελευθερία να ζουν σε μια οικονομικά προσιτή κατοικία, να εκπαιδεύονται σε ένα πλήρως χρηματοδοτούμενο σχολείο και να έχουν πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη χωρίς να χρειάζεται να ληστέψουν τράπεζα.

Ποιανού Οικονομική Ελευθερία;

Στην πραγματικότητα, αυτό που πράγματι εννοούν οι συγγραφείς της CEA όταν μιλούν για «οικονομική ελευθερία» είναι η ελευθερία της αγοράς να καθορίζει τη λειτουργία της οικονομίας – η ελευθερία για τους λίγους να μην έχουν όρια στον πλούτο που μπορούν να συγκεντρώσουν, ενώ οι πολλοί στερούνται τις ελευθερίες που προέρχονται από την κάλυψη των βασικών αναγκών τους.

Όπως εξήγησε ο Corey Robin, αμφισβητώντας την καπιταλιστική αντίληψη της ελευθερίας στους New York Times:

Όταν η ευημερία μου εξαρτάται από την ιδιοτροπία σου, όταν οι βασικές ανάγκες της ζωής εξωθούν στην υποταγή στην αγορά και στην υποταγή στην εργασία, ζούμε όχι σε καθεστώς ελευθερίας αλλά κυριαρχίας. Οι σοσιαλιστές θέλουν να τερματίσουν αυτή την κυριαρχία: να την εδραιώσουν πέρα από την κυριαρχία του αφεντικού, από την ανάγκη να χαμογελάμε για χάρη μιας πώλησης, από την υποχρέωση να πουλάμε για χάρη της επιβίωσης.

Οι σοσιαλιστές αντιπαρατίθενται στη λογική του κεφαλαίου όχι μόνο με την προώθηση πολιτικών που θα ανακατανέμουν προς τα κάτω τον πλούτο, αλλά και με την αναδιανομή της εξουσίας. Η εισαγωγή περισσότερης δημοκρατίας στην οικονομία, η απομάκρυνση των βασικών υπηρεσιών από τα χέρια των ιδιωτών, η μείωση της εξάρτησης από τους στρατιωτικούς και το χτίσιμο αντιιεραρχικής εξουσίας στους χώρους δουλειάς θα αμφισβητούσαν θεμελιωδώς τις σημερινές σχέσεις εξουσίας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η διοίκηση του Trump παίρνει τόσο σοβαρά την απειλή που θέτει αυτή η νέα σοσιαλιστική έξαρση.

Η αλήθεια για το M4A

Δεν είναι μόνο η έκθεση της Τρίτης. Νωρίτερα τον Οκτώβρη, ο πρόεδρος Trump έγραψε ένα άρθρο στο USA Today, επικρίνοντας ευθέως το σχέδιο Ιατροφαρμακευτικής Περίθαλψης για Όλους (Medicare for All) του Bernie Sanders, υποστηρίζοντας ότι με κάποιο τρόπο «θα ξεκοιλιάσει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη» και «θα απειλήσει τους ηλικιωμένους της Αμερικής». Φυσικά το σχέδιο δεν θα έκανε τίποτα τέτοιο, αν δει κανεις πώς βασίζεται στην επέκταση του υπάρχοντος προγράμματος – το οποίο χρησιμεύει λειτουργικά ως σύστημα ενιαίας ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης[2] – για όλους τους Αμερικανούς. Και όπως επισήμανε ο ίδιος ο Sanders, η υπόθεση του Τrump είναι «γεμάτη ψέματα».

Αλλά ένα πράγμα που ο Trump έγραψε σωστά στο άρθρο του είναι ότι το 64% των Δημοκρατικών της Βουλής των Αντιπροσώπων μαζί με δεκαπέντε γερουσιαστές των Δημοκρατικών, έχουν υπογράψει το σχέδιο του Sanders. Και σε σχεδόν στις μισές προεκλογικές εκστρατείες που συμμετέχουν οι Δημοκρατικοί αυτό το φθινόπωρο, οι υποψήφιοί τους υποστηρίζουν το Medicare for All. Αυτή είναι μια τεράστια στροφή συγκριτικά με δύο χρόνια πριν, όταν λίγοι εκλεγμένοι Δημοκρατικοί υποστήριζαν ανοιχτά ένα τέτοιο σχέδιο. Ακόμη και η Χίλαρι Κλίντον δήλωσε το 2016 ότι η ενιαία ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ενός μόνο πληρωτή «δεν θα συμβεί ποτέ μα ποτέ».

Αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη δημοτικότητα του Medicare for All, οι συγγραφείς του CEA αφιερώνουν πάνω από δώδεκα σελίδες για να το επικρίνουν. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Sarah Kliff, η έκθεση «ακουσίως υποστηρίζει το ενιαίο σύστημα περίθαλψης», δείχνοντας ότι οι χρήστες του Medicare στις Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν στην πραγματικότητα μικρότερους χρόνους αναμονής από εκείνους που έχουν ιδιωτική ασφάλιση. Ουπς.

Μια εσφαλμένη κριτική

Αφήνοντας τα ακούσια επιχειρήματα υπέρ του ενιαίου συστήματος στην άκρη, η όλη υπόθεση της κριτικής της CEA στο σοσιαλισμό χάνει το στόχο. Αφού επισημαίνουν τις αποτυχίες της αγροτικής παραγωγής και της παραγωγής τροφίμων υπό τον Στάλιν και το Μάο -μοντέλα, τα οποία, εξ όσων γνωρίζω, δεν υποστηρίζουν οι σοσιαλιστές πολιτικοί ή Δημοκρατικοί Σοσιαλιστές της Αμερικής- οι συγγραφείς ισχυρίζονται ότι «τα μαθήματα από την κοινωνικοποιημένη γεωργία  εφαρμόζουν και στη δημόσια διαχείριση του πετρελαίου, στην ασφάλιση υγείας και σε άλλες σύγχρονες βιομηχανίες: Παράγουν λιγότερα παρά περισσότερα».

Ο υπαινιγμός είναι ότι οι σοσιαλιστικές πολιτικές θα οδηγήσουν σε έλλειψη – ουρές για το ψωμί, λιμό και υπηρεσίες με το δελτίο. Για τους σοσιαλιστές, ωστόσο, ο στόχος δεν είναι να εξαλειφθεί η παραγωγή, αλλά να επιτευχθεί η μεταστροφή από την ενίσχυση των εταιρικών κερδών στην εξυπηρέτηση των ανθρώπινων αναγκών. Όπως εξηγεί η Meagan Day, «Ο στόχος μας δεν είναι να αντισταθούμε στις υπερβολές του καπιταλισμού για μερικές δεκαετίες κάθε φορά – θέλουμε να τερματίσουμε την υποταγή της κοινωνίας μας στην αγορά».

Το Medicare for All θα αντικαταστήσει το ισχύον σύστημα ιδιωτικής ασφάλισης υγείας,  πράγμα που θα σημάνει το τέλος της βιομηχανίας. Αλλά θα το κάνει εξυπηρετώντας τη εγκαθίδρυση της υγειονομικής περίθαλψης ως ανθρώπινο δικαίωμα όλων των ανθρώπων να έχουν πρόσβαση ανεξάρτητα από την δυνατότητά τους να πληρώνουν και βασίζει τις παροχές υγείας σε αυτή τη θέση αρχής. Τα υπάρχοντα σχέδια για την θεσμοθέτηση του Medicare for All – συμπεριλαμβανομένου του Sanders – περιλαμβάνουν, επίσης, την επανακατάρτιση των εργαζομένων στον τομέα των ασφαλίσεων υγείας ώστε να εργαστούν σε άλλους τομείς που θα ήταν πιο παραγωγικοί για την κοινωνία.

Όσον αφορά τη βιομηχανία πετρελαίου, οι σοσιαλιστές είναι σαφείς ότι η αποφυγή των χειρότερων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής – όπως διατυπώνεται λεπτομερώς στην πρόσφατη έκθεση του IPCC – απαιτεί να αφήσουμε τα υφιστάμενα αποθέματα ορυκτών καυσίμων στο υπέδαφος και να μεταβούμε άμεσα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αυτό θα σήμαινε το σταμάτημα της ανάπτυξης της πετρελαϊκής βιομηχανίας, αλλά θα εξυπηρετούσε τη συνέχιση της ύπαρξης του πολιτισμού μας. Και η παραγωγή ενέργειας θα αυξηθεί μαζικά από ηλιακές, αιολικές και άλλες ανανεώσιμες πηγές αντί των ορυκτών καυσίμων.

Ένα ακόμη περίεργο επιχείρημα στην έκθεση είναι ότι «η σκανδιναβική φορολογία συνολικά είναι εκπληκτικά λιγότερο προοδευτική από τη φορολογία στις ΗΠΑ». Η δήλωση αυτή μπορεί να αποτελέσει έκπληξη για τον διευθύνοντα σύμβουλο της Amazon και  κάτοικο των ΗΠΑ Jeff Bezos, τον πλουσιότερο άνθρωπο στη γη, του οποίου η εταιρία πλήρωσε μηδέν σε ομοσπονδιακούς φόρους εισοδήματος τον περασμένο χρόνο και έχει αποφύγει την καταβολή 20,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε πολιτειακούς φόρους από την ίδρυσή της το 1994. Επίσης, επειδή ζει στην πολιτεία της Ουάσιγκτον, η οποία έχει ένα διαβόητα οπισθοδρομικό φορολογικό σύστημα, ο Bezos δεν πληρώνει προσωπικά καθόλου πολιτειακούς φόρους εισοδήματος.

Αυτός ο τύπος φοροαποφυγής είναι συνηθισμένος μεταξύ των εταιρικών μεγιστάνων και των υπερ-πλούσιων με έδρα τις Η.Π.Α. -συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Προέδρου Trump που έχει καυχηθεί γι’ αυτό. Εάν ένα τέτοιο σύστημα θεωρείται «προοδευτικό» για τα πρότυπα της CEA, τότε το όριο έχει πέσει σε νέο χαμηλό επίπεδο.

Κατονομάζοντας τον ταξικό εχθρό

Ένα σημείο όπου η έκθεση έχει δίκιο σε μεγάλο βαθμό είναι το γεγονός ότι, καθ ‘όλη τη διάρκεια της ιστορίας, οι σοσιαλιστές ήταν αποτελεσματικοί στην άμεση αναγνώριση των πολιτικών αντιπάλων τους: «Η σοσιαλιστική αφήγηση κατονομάζει τους καταπιεστές των αδύναμων, όπως η μπουρζουαζία (Marx), οι κουλάκοι (Lenin) οι γαιοκτήμονες (Mao) και οι γιγαντιαίες εταιρείες (Sanders and Warren). Ενώ η Warren -που έχει δηλώσει με σαφήνεια ότι “είμαι καπιταλίστρια”- μπορεί να διαφωνεί με την αναφορά της σε μια τέτοια λίστα, αυτή και η Sanders ήταν αποτελεσματικοί στην πολεμική τους ενάντια στον αισχρό ρόλο της εταιρικής εξουσίας στον επηρεασμό του πολιτικού μας συστήματος.

Αυτό που ξεχώρισε τον Sanders, όπως επισημαίνει ο Bhaskar Sunkara στον Guardian, είναι η επιμονή του ότι ένα κίνημα που προκαλεί την «τάξη των δισεκατομμυριούχων» και χτίζει την εξουσία της εργατικής τάξης είναι η μόνη δύναμη που μπορεί πραγματικά να μετατρέψει το αμερικανικό πολιτικό σύστημα, και να το στρέψει από την ολιγαρχία προς τη δημοκρατία. Και ο Sanders έχει ξεκινήσει να συμβάλλει στην επίτευξη ενός τέτοιου μετασχηματισμού κάτω από την ταμπέλα του δημοκρατικού σοσιαλισμού.

Γιατί φοβούνται

Με την αυξανόμενη υποστήριξη των σοσιαλιστικών πολιτικών και με τους Δημοκράτες Σοσιαλιστές της Αμερικής (DSA), που τώρα αριθμούν πάνω από πενήντα χιλιάδες μέλη και κατεβάζουν υποψήφιους σε εκστρατείες σε ολόκληρη τη χώρα αντιτιθέμενοι στις πολιτικές της κυβέρνησης Trump για την οικονομία, τη μετανάστευση, τη στέγαση, την υγειονομική περίθαλψη κ.α. δεν ξαφνιάζει το γεγονός ότι ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να ξεφουσκώσει  αυτό το αναπτυσσόμενο κίνημα.

Ωστόσο, ενώ το Συμβούλιο των Οικονομικών Συμβούλων εκφράζει την ανησυχία του για τα υποτιθέμενα κακά του σοσιαλισμού, οι συντηρητικοί ακτιβιστές επικεντρώνονται πολύ περισσότερο στη διάχυση αντιδραστικών αφηγήσεων και στην ανατροπή των δημοκρατικών δικαιωμάτων σε ολόκληρη την αμερικανική κοινωνία.

Αντί να προσπαθεί να κερδίσει τους Αμερικανούς προσφέροντας καλύτερες πολιτικές, η Δεξιά αντιτίθεται στην επιτυχία της Αριστεράς στο πεδίο της κοινής γνώμης με την αποστέρηση του δικαιώματος ψήφου σε ψηφοφόρους, φουντώνοντας τις ρατσιστικές αντιλήψεις, καλύπτοντας τα ραδιοτηλεοπτικά κύματα με συντηρητική προπαγάνδα και επιστρατεύοντας ακροδεξιούς υποψηφίους. Το περίεργο φιλοκαπιταλιστικό ακαδημαϊκό τους βερνίκι μέσω των επίσημων καναλιών του Λευκού Οίκου είναι απλώς η διανοουμενίστικη πλευρά αυτού του σχεδίου.

Η διοίκηση του Trump έχει κάθε λόγο να φοβάται. Οι σοσιαλιστές χτίζουν ένα κίνημα.

σημειώσεις

[1] «Χρυσή εποχή» στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών  ονομάστηκε η περίοδος στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο όρος άρχισε να χρησιμοποιείται τη δεκαετία του 1920 και προέρχεται από το μυθιστόρημα των Mark Twain και Charles Dudley Warner: Χρυσή Εποχή: Μια ιστορία του Σήμερα, έργο που σατιρίζει μια περίοδο σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων που καλύπτονταν από ένα επίπλαστο πέπλο ευημερίας και προόδου (πηγή: wikipedia)

[2] Η ενιαία ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (single-payer healthcare system) είναι ένα σύστημα περίθαλψης που χρηματοδοτείται από τους φόρους και καλύπτει το κόστος της βασικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για όλους με τις δαπάνες να καλύπτονται από ένα ενιαίο δημόσιο σύστημα (εξ ου και single-payer).

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.