Κυριακή , 22 Οκτώβριος 2017

Οι γκρίζες ζώνες της εργασίας

ergasiaka

Πρόσφατα ανακοινώθηκε από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2016 έγιναν 3.768 δειγματοληπτικές επιθεωρήσεις σε ισάριθμες επιχειρήσεις όπου απασχολούσαν 7.808 εργαζόμενους. Με βάση αυτές τις επιθεωρήσεις από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς 1.265 εργαζόμενοι ήταν αδήλωτοι, αριθμός που αντιπροσωπεύει το 16% του συνόλου των εργαζομένων. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σημαντικά στη διάρκεια της κρίσης και μάλιστα δεν αφορά ούτε το σύνολο των κυπριακών επιχειρήσεων, αλλά ούτε και το σύνολο των κλάδων.

Και αν πριν την εποχή της κρίσης η αδήλωτη και ανασφάλιστη εργασία αφορούσε κυρίως τους μετανάστες εργαζόμενους, πλέον σε κάποιους κλάδους δεν κάνει διακρίσεις. Για παράδειγμα διενεργήθηκαν επιθεωρήσεις σε 42 ξενοδοχεία σε ολόκληρη τη Κύπρο. Το 15% των μεταναστών εργαζομένων που καταγράφηκαν ήταν ανασφάλιστο. Αντίστοιχο ήταν και το ποσοστό των Κυπρίων. Από την άλλη, έντονη διαφοροποίηση παρατηρήθηκε στην οικοδομική βιομηχανία καθώς όπως έδειξαν οι επιθεωρήσεις στα εργοτάξια το 41% των μη κοινοτικών εργατών ήταν ανασφάλιστο και αντίστοιχα το 20% των κοινοτικών και το 9% των ντόπιων. Φυσικά υπάρχουν κλάδοι όπου τα ποσοστά αδήλωτης εργασίας δεν είναι απλώς υψηλά, αλλά συντριπτικά και τα οποία μένουν εκτός καταγραφών και ελέγχων. Πρόκειται για κλάδους στους οποίους ο συστηματικός έλεγχος είναι πρακτικά ή τυπικά ανέφικτος, όπως συμβαίνει στους κλάδους της αγροτικής οικονομίας, της οικιακής μισθωτής εργασίας, και σε άλλους που θεωρούνται σχετικά αθέατοι.

Λογικά σε αυτά τα καταγεγραμμένα ποσοστά δεν περιλαμβάνονται μορφές μερικώς δηλωμένης εργασίας λόγω του ότι ο ορισμός της αδήλωτης εργασίας είναι ανεπαρκής. Για παράδειγμα, η τακτική του να δηλώνεται από τον εργοδότη άλλη ειδικότητα από αυτή που προβλέπεται βάσει των προσόντων του εργαζόμενου, οι ώρες απασχόλησης και τα εισοδήματα που δηλώνονται να είναι λιγότερα από τα πραγματικά κ.ο.κ. Αυτές οι μορφές αδήλωτης εργασίας εμφανίζονται κυρίως σε κλάδους εποχικής απασχόλησης που θεωρούνται δυναμικοί στην Κύπρο, όπως ο τουρισμός, ο επισιτισμός και το λιανικό εμπόριο. Εμφανίζονται, όμως, και σε μεγάλες επιχειρήσεις όπου οι αδήλωτες υπερωρίες συμπληρώνονται με μαύρα επιμίσθια. Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι με την αδήλωτη υπερωρία οι εργοδότες εκτός της υπερεκμετάλλευσης που επιβάλλουν στους εργαζόμενους, στερούν την εργασία σε άλλους οξύνοντας περαιτέρω την ανεργία, αλλά και αποδίδουν λιγότερες εισφορές με αποτέλεσμα να έχουν λιγότερα δικαιώματα και οι εργαζόμενοι όταν πρόκειται για επίδομα ανεργίας, άδειες και συντάξεις

Εργοδοτική αυθαιρεσία με κρατική υποστήριξη

Aπό τις 3.768 εταιρείες, που επιθεωρήθηκαν, διαπιστώθηκε ότι το 54% των εργοδοτών δεν σύναπτε με τους εργαζόμενους που απασχολούσαν γραπτό συμβόλαιο των όρων απασχόλησης, παραβιάζοντας κατάφωρα τη σχετική νομοθεσία που ισχύει από το 2000. Η μη σύναψη συμβολαίου εργασίας που να αναφέρει όλους τους σχετικούς όρους εργασίας δίνει περιθώριο στην εργοδοτική ασυδοσία σε βάρος των εργαζομένων. Σε καμία περίπτωση μια προφορική συμφωνία δεν μπορεί να αποτελέσει τεκμήριο που να αποδεικνύει την όποια εκμετάλλευση και αδικία σε βάρος του εργαζόμενου. Ιδίως σε μια εποχή όπως η σημερινή όπου οι ευέλικτες μορφές εργασίας έχουν αυξηθεί δραματικά, ειδικά της μερικής και της εκ περιτροπής εργασίας, μετατρέποντας την αμοιβή ‘ευέλικτη’ σε εργασία πλήρη.

Αξίζει να τονιστεί ότι στην Κύπρο η αδήλωτη εργασία, όταν και εφόσον εντοπίζεται μέσα από μια επιθεώρηση ή καταγγελία, ουσιαστικά δεν τιμωρείται. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία -η οποία αναμένεται να αλλάξει- όταν ένας εργοδότης παρανομεί χρησιμοποιώντας αδήλωτη και ανασφάλιστη εργασία καλείται να καταβάλει πρόστιμο το εξωφρενικό ποσό των… €200. Στο προσχέδιο του νέου νόμου που αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή τους επόμενους μήνες, προτείνεται η αύξηση του προστίμου στα €500 για κάθε εργαζόμενο που απασχολείται αδήλωτα ή παράνομα. Πάλι το ποσό είναι αστείο. Πιο συγκεκριμένα, το τροποποιητικό νομοσχέδιο περί κοινωνικών ασφαλίσεων προβλέπει την επιβολή διοικητικού προστίμου ύψους €500 σε εργοδότη για κάθε εργοδοτούμενο που απασχολεί αδήλωτα ή ανασφάλιστα. Προβλέπεται, επίσης, η αύξηση του προστίμου κατά €500 για κάθε μήνα απασχόλησης του εργοδοτούμενου. Το συνολικό ύψος του προστίμου δεν μπορεί, όμως, να υπερβαίνει τις €10.000 για κάθε περίπτωση παράβασης.

Φυσικά, η λύση των προστίμων/κυρώσεων δε λύνει το πρόβλημα σε καμία περίπτωση. Ίσως η ενίσχυση και αναβάθμιση των ελεγκτικών μηχανισμών να λύσει ένα μικρό μέρος του. Διότι, όσο η ανεργία διατηρείται σε υψηλά επίπεδα, οι εργοδότες θα συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται την κατάσταση και η αυθαιρεσία τους θα οργιάζει. Για το προτεινόμενο νομοσχέδιο οι εργοδοτικές οργανώσεις ΟΕΒ και ΚΕΒΕ εκφράζουν διαφωνίες καθώς θεωρούν τα πρόστιμα εξοντωτικά… Άλλωστε αυτός είναι ο ρόλος τους στη τελική: να απαξιώνουν την εργασία, να παλεύουν για τη δραματική μείωση των μισθών των εργαζομένων και να διαιωνίζουν την εκμετάλλευση. Με άλλα λόγια, να περιφρουρούν τα συμφέροντα της τάξης τους.

logo granazi

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.