Παρασκευή , 13 Δεκέμβριος 2019

Ευρωζώνη: Μια βραδυφλεγής(;) βόμβα

Το βράδυ της 18ης Δεκεμβρίου οι υπουργοί οικονομικών της Ευρωζώνης, μετά από πολύωρες διαπραγματεύσεις, κατέληξαν σε μία συμφωνία για τραπεζική ενοποίηση. Η συμφωνία υποτίθεται ότι θα επιτρέψει τη δημιουργία ενός ταμείου, αρμόδιου για να αποφασίζει πως θα διαχειριστεί όσες τράπεζες της Ευρωζώνης αντιμετωπίζουν προβλήματα και να οργανώνει την ενδεχόμενη πτώχευση τους. Αυτή η δήθεν συμφωνία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί καλύτερα -μαζί με μια σειρά άλλων πολιτικών που έχουν παρθεί τα τελευταία τρία χρόνια- ως η ταφόπλακα της Ευρωζώνης κάτι που θα επιχειρήσουμε να τεκμηριώσουμε. Δεδομένου ότι η συμφωνία αυτή δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα αλλά το ‘κερασάκι στη τούρτα’, θα αρχίσουμε με μια ιστορική αναδρομή πίσω στο 2010 με σκοπό τη διαμόρφωση μιας πιο ξεκάθαρης εικόνας για τη συμβολή της συμφωνίας αυτής στην καταστροφή της Ευρωζώνης.

Η Ευρωζώνη, όπως είναι πλέον γνωστό, δεν είχε τους απαραίτητους μηχανισμούς αντιμετώπισης μιας χρηματοπιστωτικής κρίσης. Με βάση τη συνθήκη του Μάαστριχτ η Ευρωζώνη είχε μια Κεντρική Τράπεζα η οποία όμως δεν διέθετε τη δυνατότητα ανακεφαλαιοποίησης (1), δηλαδή αγοράς χρεών, των τραπεζών και των χωρών-μελών. Το αποτέλεσμα ήταν μία συνδυασμένη πτώχευση τραπεζών και κρατών αφού τα κράτη (συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων που παρουσίαζαν πλεόνασμα όπως η Ιρλανδία και η Ισπανία) έπρεπε να αναλάβουν τα χρέη των τραπεζών. Αυτό που χρειάστηκε ήταν ένα χρηματοπιστωτικό σοκ που θα άρχιζε την αντίστροφη μέτρηση.

domino

Αυτό το σοκ ήρθε με το κραχ του 2008 από τη Wall Street και το City του Λονδίνου υπό τη μορφή της παύσης του διατραπεζικού δανεισμού και συνάμα της ρευστότητας και της κατάρρευσης των τιμών των τοξικών ομολόγων. Τα τοξικά ομόλογα είναι ομόλογα τα οποία οι αμερικανικές τράπεζες δημιουργούσαν από στεγαστικά, φοιτητικά και άλλα δάνεια τα οποία στη συνέχεια πουλούσαν σε επενδυτές σε όλο το κόσμο (2). Τα τοξικά ομόλογα ήταν και ο βασικός λόγος που οι τράπεζες δεν δανειζόταν μεταξύ τους φοβούμενοι μήπως καταλήξουν τέτοια ομόλογα στα χέρια τους. Την ίδια στιγμή οι οίκοι αξιολόγησης όπως οι Μοοdy’s και S&P προειδοποιούσαν τους πελάτες τους για την επερχόμενη πτώση σε αξίες αξιόγραφων. Ήταν οι δυσκολίες δανεισμού που αντιμετώπισε το Dubai -που είχε επενδύσει σε τοξικά ομόλογα- το γεγονός που αποτέλεσε τη πρώτη προειδοποίηση για το επόμενο κομμάτι του ντόμινο, την Ελλάδα.

Η Ελλάδα ήταν η χώρα της Ευρωζώνης με την υψηλότερη αναλογία χρέους προς ΑΕΠ και -πριν το 2008- με το δεύτερο μεγαλύτερο ρυθμό ανάπτυξης της Ευρωζώνης. Κεφάλαια από γερμανικές και γαλλικές τράπεζες διοχετεύονταν στις ελληνικές τράπεζες οι οποίες στη συνέχεια δάνειζαν στους εργολάβους για να οικοδομήσουν ολυμπιακά στάδια, έργα υποδομής κλπ. Εφόσον ο ρυθμός ανάπτυξης ξεπερνούσε το 7%, τη στιγμή που το κράτος δανειζόταν με 3% επιτόκιο, το ελληνικό χρέος ήταν βιώσιμο. Μόλις ο ρυθμός ανάπτυξης άρχισε να πέφτει κάτω από το 3% και μετά τη περίπτωση του Dubai, οι οίκοι αξιολόγησης άρχισαν να υποβαθμίζουν τα ελληνικά ομόλογα με αποτέλεσμα την αύξηση των επιτοκίων δανεισμού πάνω από το 4%. Aυτός ήταν ένας από τους  βασικούς  λόγους που το Γενάρη του 2010 το ελληνικό κράτος είχε στην ουσία πτωχεύσει.

Όταν η Γερμανία ήρθε αντιμέτωπη με αυτή τη πραγματικότητα η πρώτη αντίδραση της Άνγκελα Μέρκελ ήταν το γνωστό ‘τριπλό όχι’ (όχι στην πτώχευση, όχι στη μείωση επιτοκίων, όχι στη ‘διάσωση’). Το Μάη του 2010, όμως, οι ηγέτες της ΕΕ αντιλήφθηκαν πως αν δεν προχωρούσαν σε κάποια κίνηση, την πανικόβλητη πώληση ελληνικών ομολόγων θα τη διαδεχόταν η πανικόβλητη πώληση όλων των ομολόγων της ευρωπαϊκής περιφέρειας δεδομένου ότι και αυτές είχαν ένα καταχρεωμένο τραπεζικό τομέα που έπρεπε να διασώσει το κράτος-‘νταντά των τραπεζών’. Αυτό θα σήμαινε μία εκτίναξη στα επιτόκια δανεισμού των ομολόγων της περιφέρειας και μία πανευρωπαϊκή κρίση χρέους που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί μόνο με μέτρα τα οποία οι Γερμανοί καπιταλιστές δε δεχόταν σε καμία περίπτωση,(συγκεκριμένα τα ευρωομόλογα-πανευρωπαϊκά ομόλογα όπου το 60% του χρέους της κάθε χώρας διασφαλίζεται από όλη την Ευρωζώνη). Με αυτά τα δεδομένα η μόνη ‘λύση’ ήταν η μεγαλύτερη πιστωτική γραμμή στον κόσμο-που ερχόταν ‘πακέτο’ μαζί με βάρβαρα μέτρα λιτότητας – και η οποία στην ουσία κέρδιζε στη Γερμανία χρόνο και τίποτε άλλο. Το γιατί το γερμανικό κεφάλαιο δεν αποδέχεται μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να συμβάλλουν σε μία λύση της κρίσης στην Ευρωζώνη θα μας απασχολήσει παρακάτω.

Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός στήριξης και το πρόγραμμα ΟΜΤ

Μία από τις αρχές της συνθήκης του Μάαστριχτ είναι η αρχή των «απόλυτα διαχωρίσιμων χρεών» (principle of perfectly separable debts) που προνοεί ότι το χρέος των κρατών της Ευρωζώνης θα παραμείνει υπό την ευθύνη των κρατών-μελών και δεν θα μοιραστεί και στα υπόλοιπα κράτη-μέλη (υπό τη μορφή π.χ. ευρωομολόγων). Πιο συγκεκριμένα, κάθε ευρώ που οφείλεται από κάποιο κράτος η το εγγυάται κάποιο κράτος ανατίθεται σε ένα και μόνο κράτος. Η ‘διάσωση’ της Ελλάδας αποτέλεσε ένα μεγάλο πρόβλημα για την ΕΕ διότι έπρεπε να βρεθεί κάποιος τρόπος να δοθεί το δάνειο στην Ελλάδα χωρίς να παραβιαστεί η παραπάνω αρχή. Η ‘λύση’ -που αποτέλεσε και μετέπειτα τη συνταγή για τον ‘Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης’ (ΕΜΣ: το ταμείο που καταφεύγουν τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν πρόβλημα)- ήταν η εξής: το δάνειο των 110 δις ευρώ θα μοιραζόταν σε ‘κομμάτια’, δηλαδή σε ξεχωριστά, διμερή δάνεια. Συγκεκριμένα, κάθε κράτος-μέλος θα δάνειζε στην Ελλάδα ένα ξεχωριστό επιτόκιο που θα αντιπροσώπευε το κόστος δανεισμού του. Για παράδειγμα, η Πορτογαλία που δανείζεται με μεγαλύτερο επιτόκιο δανεισμού από τη Γερμανία θα προσφέρει ένα πιο υψηλό επιτόκιο από τη Γερμανία.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να δοθεί έμφαση στην (αυτό)καταστροφική δυναμική των δανείων του ΕΜΣ. Ας υποθέσουμε ότι η Ιρλανδία πτωχεύει και αναγκάζεται να καταφύγει στο μηχανισμό στήριξης για δάνειο με ένα ‘κομμάτι’ αυτού του δανείου να το εγγυάται η Πορτογαλία. Η Πορτογαλία, δεδομένων των δυσβάσταχτων χρεών που αντιμετωπίζει αφότου το κράτος ανέλαβε τα χρέη του τραπεζικού τομέα, αναγκάζεται να βγει εκτός αγορών (δεδομένου ότι κανένας επενδυτής δεν θέλει να αγοράσει πορτογαλικά ομόλογα) και από εγγυητής μετατρέπεται σε οφειλέτης αφού και αυτή καταφεύγει σε δάνειο του μηχανισμού στήριξης. Έτσι, το κομμάτι του ιρλανδικού χρέους που εγγυάτο η Πορτογαλία μετατίθεται στις υπόλοιπες χώρες. Συνεπώς, κάθε φόρα που μία χώρα κάνει τη μετάβαση από εγγυητής σε οφειλέτης ένα μεγαλύτερο βάρος του χρέους μετατίθεται στις υπόλοιπες χώρες. Σε όλη αυτή τη διαδικασία οι αγορές (δηλαδή τα μεγάλα τραπεζικά καρτέλ) επικεντρώνονται στις χώρες-εγγυητές που δανείζονται με υψηλότερο επιτόκιο για να δανείζουν στη χώρα-οφειλέτη στοιχηματίζοντας ότι αυτή η χώρα είναι το επόμενο κομμάτι του ντόμινο που θα πέσει. Πουλάνε τα ομόλογα της χώρας αυτής εκτινάσσοντας στα ύψη τα επιτόκια δανεισμού των ομολόγων της και βγάζοντας την έτσι έκτος αγορών. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται έως ότου οι εναπομείνασες χώρες δεν μπορούν πλέον να εγγυηθούν τα οποιαδήποτε υπερχρέη.

eu

Σε αυτό το σημείο οι πιθανές λύσεις είναι τρεις:

1. Η ΕΚΤ αρχίζει να αγοράζει κατευθείαν τα ομόλογα των χωρών-μελών χαμηλώνοντας με αυτό το τρόπο τα επιτόκια δανεισμού
2. Οι πλεονασματικές χώρες -με ηγέτιδα τη Γερμανία- αποφασίζουν να αγνοήσουν την αρχή των ‘απόλυτα διαχωρίσιμων χρεών’ και επιτρέπουν στην ΕΚΤ ή ακόμα και στο ΕΜΣ να εκδίδει ευρωομόλογα
3. Η Γερμανία και οι υπόλοιπες πλεονασματικές χώρες του Βορρά, εγκαταλείπουν την Ευρωζώνη και δημιουργούν μία ‘βόρεια ευρωζώνη’.

Κανένα από αυτά τα σενάρια δεν πραγματοποιήθηκε αλλά παρόλα αυτά η Ευρωζώνη, δυστυχώς, παραμένει. Ο λόγος είναι διότι τον Σεπτέμβριο του 2012 ο πρόεδρος της ΕΚΤ Mario Draghi, δύο μήνες μετά τη γνωστή δήλωση του ότι η ΕΚΤ θα κάνει «ότι χρειαστεί για να σώσει την Ευρωζώνη», ανακοίνωσε το πρόγραμμα ΟΜΤ. Το ΟΜΤ αποτελούσε στην ουσία μία απειλή προς τους σπεκουλαδόρους, ότι -εάν χρειαστεί- η ΕΚΤ θα αγοράσει όσο το δυνατό περισσότερα ιταλικά και ισπανικά ομόλογα από τις ιταλικές και ισπανικές τράπεζες αντίστοιχα για να τους επιφέρει ζημιές. Συγκεκριμένα, μεγάλες τράπεζες όπως η Goldman Sachs πουλούσαν ιταλικά και ισπανικά ομόλογα στοιχηματίζοντας ότι οι δύο χώρες θα έβγαιναν εκτός αγορών, εισπράττοντας έτσι τα ασφάλιστρα που είχαν πάνω σε αυτά τα ομόλογα. Τα ασφάλιστρα αυτά είναι γνωστά και ως CDS-Credit Default Swaps (3).

Οι σπεκουλαδόροι απείχαν από κάθε αντιπαράθεση με τον ‘Super Mario’ θεωρώντας ότι θα πραγματοποιούσε την απειλή του. Παρόλο που η ΕΚΤ μέσω του ΟΜΤ δεν αγόρασε ούτε ένα ομόλογο, η απειλή ήταν αρκετή για να μειώσει τα επιτόκια δανεισμού και να σταματήσει τη κερδοσκοπική πώληση ομολόγων. Το ΟΜΤ όμως ήρθε ‘πακέτο’ με μία προϋπόθεση. Για να ‘δελεάσει’ τη Γερμανία να δεχτεί το ΟΜΤ ο Draghi δεσμεύτηκε στην εφαρμογή του λεγόμενου δημοσιονομικού συμφώνου στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Το σύμφωνο αυτό αναγκάζει τις χώρες τις περιφέρειας να διατηρούν ελλείμματα στο 0.5% του ΑΕΠ μαζί με τις πολιτικές λιτότητας που επιβάλλονται στις χώρες αυτές. Το αποτέλεσμα είναι βαθύτερη ύφεση αφού οι επενδύσεις και συνάμα το φορολογητέο εισόδημα μειώνεται, οδηγώντας τις χώρες στο να δανείζονται για να αποπληρώνουν προηγούμενες δανειακές δόσεις. Άρα το ΟΜΤ στην ουσία οδηγεί -με μαθηματική ακρίβεια- στη χειροτέρευση της κρίσης και την αποσύνθεση της Ευρωζώνης. Αργά η γρήγορα, όσο και να σταθεροποιήθηκαν τα επιτόκια δανεισμού, η λιτότητα κάνει τα χρέη των περιφερειακών χωρών μη βιώσιμα πράγμα που σημαίνει ότι θα υπάρξουν κουρέματα σε ομόλογα και επανάληψη της διαδικασίας που είδαμε στη ‘προ-ΟΜΤ περίοδο’.

Σύγκρουση συμφερόντων στη λυκοσυμμαχία της ΕΕ

Εδώ ερχόμαστε στο ερώτημα που είχε τεθεί νωρίτερα. Γιατί η Γερμανία δεν παίρνει τα μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να διασώσουν την Ευρωζώνη. Συγκεκριμένα γιατί δεν επιτρέπει την εισαγωγή ευρωομολόγων και συνάμα την κοινοποίηση μεταξύ των κρατών-μελών του 60% του χρέους της κάθε χώρας μέλους; Επιπλέον, γιατί δεν επιτρέπει στην ΕΚΤ να αγοράσει κατευθείαν από τις τοπικές τράπεζες κρατικά ομόλογα και χρέη των τραπεζών ανακεφαλαιώνοντας τες με αυτό το τρόπο; Η υλοποίηση και των παραπάνω δύο μέτρων θα προϋπέθετε κάποιου είδους πολιτική ενοποίηση. Συγκεκριμένα, προϋποθέτει τη παραχώρηση εξουσιών σε μία αρχή στις Βρυξέλλες (ένα υπουργείο οικονομικών λ.χ. η ακόμα και τον ΕΜΣ) που θα εκδίδει ευρωομόλογα αλλά και θα έχει τη δυνατότητα να ρυθμίζει τη δημοσιονομική πολιτική των κρατών μελών (πόσο φορολογούν και πόσο ξοδεύουν) καθώς και παραχώρηση εξουσιών στην ΕΚΤ, υπό τη μορφή της δυνατότητας άμεσης αγοράς ομολόγων αλλά και τη δυνατότητα ελέγχου και ρύθμισης του τραπεζικού συστήματος της κάθε χώρας.

Το γερμανικό τραπεζικό κατεστημένο είναι εναντίον και των δύο μέτρων διότι η συγκέντρωση της εξουσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα μετατόπιζε το κέντρο εξουσίας από το Βερολίνο στις Βρυξέλλες και τη Φρανκφούρτη, κάτι που δε θέλουν δεδομένου ότι είναι στενά διαπλεκόμενοι με την εγχώρια πολιτική τάξη (η Deutsche Bank π.χ. αποτελεί έναν από τους χορηγούς του CDU του κόμματος της Μέρκελ). Διατηρούν μια ιδιαίτερα ‘θερμή’ σχέση μεταξύ τους, τόσο θερμή ώστε δε χρειάζεται να πληρώνουν φόρους και δε χρειάζεται να ρυθμίζονται και να ελέγχονται από τους ‘φιλικούς’ τραπεζικούς ελεγκτές που -όπως πάντα- έχουν υπόψη τους το ‘εθνικό συμφέρον’. Αυτοί οι πολιτικοί λόγοι είναι αρκετοί για να εγγυηθούν ότι η Γερμανία δεν θα προχωρήσει σε μία οποιαδήποτε πολιτική ενοποίηση κάτι που φαίνεται και από τη πρόσφατη ‘τραπεζική ενοποίηση’, που αποτελεί μία ακόμη κίνηση της ΕΕ που οδηγεί και πάλι με μαθηματική ακρίβεια στην καταστροφή της Ευρωζώνης. Αυτή η ‘τραπεζική ενοποίηση’ είναι και το αντικείμενο ανάλυσης του υπόλοιπου άρθρου.

Η (αυτό)καταστροφική τάση της Ευρωζώνης

Όπως αναφέραμε στην αρχή αυτού του άρθρου, η συμφωνία της 18ης Δεκεμβρίου προβλέπει τη δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού υπεύθυνου για τη διαχείριση των προβληματικών τραπεζών. Ειδικότερα, ο μηχανισμός αποφάσεων θα αρχίσει να λειτουργεί το 2015 και θα εφαρμοστεί άμεσα σε ότι αφορά τις 130 πιο σημαντικές τράπεζες. Θα δημιουργηθεί ένα συμβούλιο αποφάσεων, το οποίο θα αποφασίζει αν θα ανακεφαλαιοποιήσει ένα ίδρυμα ή αν θα το θέσει υπό εκκαθάριση. Ο μηχανισμός θα συμπληρωθεί από ένα ταμείο, το οποίο θα χρησιμεύει κυρίως για να οργανώνει τη πτώχευση μιας τράπεζας η για να χρηματοδοτεί τα κόστη της αναδιάρθρωσης της. Το ταμείο αυτό αναμένεται να αρχίσει να λειτουργεί σταδιακά από το 2016, αλλά δεν θα είναι πλήρως επιχειρησιακό πριν περάσουν 10 χρόνια. Το ταμείο θα είναι αρχικά τμηματικό: κάθε τμήμα του θα τροφοδοτείται από τις τράπεζες ενός κράτους και δεν θα επιτρέπεται να διασώζει πάρα τις τράπεζες του κράτους αυτού. Όμως τα τμήματα αυτά θα εξαφανισθούν σταδιακά για να καταλήξουν έπειτα από 10 χρόνια σε ένα ενιαίο ταμείο.

Η ‘τραπεζική ενοποίηση’ είναι ένα αστείο για τους εξής λόγους: Καταρχήν, δεν πρόκειται για τραπεζική ενοποίηση δεδομένου ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να παρέμβει κατευθείαν στις τράπεζες των νοτίων χωρών με το τρόπο που έχει ήδη περιγραφεί. Εάν μια χώρα αντιμετωπίζει πρόβλημα χρηματοδότησης μπορεί να δανείσει στο τμήμα της το οποίο στη συνέχεια δανείζει στην ίδια τη χώρα! Το άξιο απορίας είναι που θα βρει μία πτωχευμένη χώρα τα χρήματα για να δανείσει στο τμήμα της; Όπως είναι κατανοητό το ‘τμηματικό’ ταμείο ‘σέβεται’ την αρχή των διαχωρίσιμων χρεών. Φυσικά, οι υπερασπιστές του ταμείου θα πουν ότι σε δέκα χρόνια θα ενοποιηθεί το ταμείο. Το πρόβλημα με αυτό το επιχείρημα είναι ότι η ίδια η Ευρωζώνη μπορεί να εξαφανιστεί από προσώπου γης μέσα σε μήνες όχι χρόνια. Δεύτερο, με φόρους πάνω στις τράπεζες προβλέπεται να μαζευτούν 55 δισεκατομμύρια ευρώ σε δέκα χρόνια. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι η διάσωση -μίας και μόνο τράπεζας- της Ιρλανδικής Anglo Irish στοίχισε 30 δισεκατομμύρια άρα και πάλι μας κοροϊδεύουν. Επιπλέον, οποιεσδήποτε αποφάσεις του ‘συμβουλίου αποφάσεων’ θα πρέπει να επικυρώνονται από το συμβούλιο της ΕΕ όπου η Γερμανία μπορεί να βάλει βέτο σε οποιαδήποτε απόφαση.

ΚΥΠΡΟΣ ΕΥΡΩ1

Τέταρτο, και αυτό είναι το κερασάκι στη τούρτα, η συμφωνία επικυρώνει την πανευρωπαϊκή εφαρμογή του κυπριακού μοντέλου. Εάν ένα κράτος αντιμετωπίσει πρόβλημα η πρώτη του επιλογή είναι κούρεμα καταθέσεων στις καταθέσεις άνω των 100.000 ευρώ. Η καταστροφική αλυσιδωτή αντίδραση που θα δημιουργήσει ένα κούρεμα από ένα κράτος είναι κατανοητή στον οποιοδήποτε. Συγκεκριμένα θα δημιουργηθούν ουρές από καταθέτες σε όλη την περιφέρεια φοβούμενοι και αυτοί ένα κούρεμα, απόσυρση καταθέσεων, κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος, εκτόξευση επιτοκίων δανεισμού των ομολόγων αφού τα κράτη θα πτωχεύσουν μετά την πτώχευση των δανειστών τους (των τράπεζων) και εν τέλει η Ευρωζώνη θα διαλυθεί.

Συμπερασματικά η (αυτό)καταστροφική πορεία της Ευρωζώνης οφείλεται σε τρεις λόγους:
α. στην αρχή των διαχωρίσιμων χρεών η οποία αποτέλεσε τη θεμελιώδη βάση των δανείων του ΕΜΣ
β. στα μέτρα λιτότητας που καταστούν τα χρέη της περιφέρειας μη βιώσιμα και που οδηγούν -αργά ή γρήγορα- σε κούρεμα ομόλογων και επανάληψη των συνθηκών που βιώσαμε πριν την εισαγωγή του ΟΜΤ και
γ. στην εφαρμογή του κυπριακού μοντέλου σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τακτική που νομιμοποίησε η πρόσφατη συμφωνία της ‘τραπεζικής ενοποίησης’

logo41.png

 

 

 

Υποσημειώσεις

(1) Κάθε καπιταλιστικός οργανισμός διαθέτει το λεγόμενο φύλλο ισολογισμού, μια δήλωση της οικονομικής κατάστασης του οργανισμού. Το φύλλο ισολογισμού χωρίζεται σε ενεργητικό (assets) και υποχρεώσεις (liabilities). Ως ενεργητικό ορίζονται όλες οι πηγές που αποφέρουν έσοδα στον οργανισμό όπως το εργατικό δυναμικό που είναι ο σημαντικότερος παράγοντας καθώς και αξιόγραφα όπως ομόλογα και μετοχές. Οι υποχρεώσεις είναι, με απλά λόγια, τα χρέη του οργανισμού. Την περίοδο πριν την κρίση, οι τράπεζες είχαν υπερχρεωθεί για να επενδύσουν σε τοξικά ομόλογα τα οποία έχασαν κάθε αξία μετά το κραχ του 2008. Άρα, οι τράπεζες βρέθηκαν με τεράστιες υποχρεώσεις και μηδενικό ενεργητικό, δεδομένου ότι τα τοξικά ομόλογα ήταν άνευ αξίας αφού κανείς δεν ήθελε να τα αγοράσει. Ανακεφαλαιοποίηση είναι η διαδικασία όπου το κράτος, μέσω της κεντρικής τράπεζας, αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις των ιδιωτικών τραπεζών και αγοράζει αξιόγραφα από το ενεργητικό της, που κανείς δεν ήταν διατεθειμένος να αγοράσει. Με αυτή την έννοια η ανακεφαλαιοποίηση είναι η αγορά χρεών, διότι το κράτος αναλαμβάνει τα χρέη των τραπεζών και τις πληρώνει και από πάνω. Η ανακεφαλαιοποίηση θα μπορούσε να περιγραφεί σχηματικά ως «σοσιαλισμός για τους πλούσιους»…

(2) Τα τοξικά ομόλογα ήταν ομόλογα που λάμβαναν τις αποδόσεις τους από αποπληρωμές επιτοκίων, δανείων που προσφέρονταν σε οφειλέτες που μακροπρόθεσμα δεν μπορούσαν να αποπληρώσουν τα χρέη τους. Οι τράπεζες το έκαναν αυτό γιατί μπορούσαν να μετατρέπουν αυτό το δάνειο μαζί με άλλα αμφιβόλου ποιότητας δάνεια σε ομόλογα τα οποία πουλούσαν σε επενδυτές σε όλο τον κόσμο. Άρα το ρίσκο μη αποπληρωμής δεν το φορτωνόταν η τράπεζα. Όταν οι οφειλέτες δεν μπορούσαν πια να εξοφλήσουν δανειακές δόσεις αυτό οδήγησε σε πτωχεύσεις, πλειστηριασμούς και πτώση στις τιμές της αγοράς ακινήτων. Οι επενδυτές δεν λάμβαναν αποδόσεις από ομόλογα και αναπόφευκτα η αξία τους κατέρρευσε αφού κανείς δεν ήθελε να τα αγγίξει. Συνοψίζοντας, τα ομόλογα αυτά ήταν τοξικά υπό δύο έννοιες: α. Ήταν βασισμένα σε αμφιβόλου ποιότητας δάνεια και β. κανείς δεν ήθελε να τα αγγίξει.

(3) Τα στοιχήματα με τα CDS λειτουργούν με τον εξής απλό τρόπο. Καταρχήν, τα CDS είναι μια ασφάλεια όπως είναι η ασφάλεια που έχει κάποιος για το αυτοκίνητο του. Η διαφορά, όμως, με οποιαδήποτε άλλη ασφάλεια είναι ότι μπορεί να τα αγοράσει ο καθένας. Οι αρνητικές επιπτώσεις αυτού του χαρακτηριστικού είναι σαφείς: Έστω ότι κάποιος αγοράζει μια ασφάλεια για ένα αυτοκίνητο που δεν του ανήκει. Αφού δεν του ανήκει τον συμφέρει να εμπλακεί το αυτοκίνητο σε τροχαίο ατύχημα προκειμένου να λάβει την ασφάλεια. Τα CDS λειτουργούν με τον ίδιο απλό τρόπο, με τη διαφορά ότι αντί για αυτοκίνητα μιλάμε για κρατικά ομόλογα και αντί για ασφάλεια μιλάμε για CDS. Για παράδειγμα, αν μια μεγάλη τράπεζα, όπως η Goldman Sachs, στοιχηματίζει ότι η Ελλάδα θα πτωχεύσει τότε πουλά ελληνικά ομόλογα, ξεφορτώνοντας τα από το ενεργητικό της και αγοράζει CDS πάνω σε ελληνικά ομόλογα. Οι πράξεις των τραπεζών αποτελούν μια ‘αυτοεκπληρούμενη προφητεία’ αφού οι πωλήσεις ομολόγων μιας χώρας ανεβάζουν τα επιτόκια δανεισμού φέρνοντας τη χώρα πιο κοντά στη χρεωκοπία και άρα πιο κοντά στο σενάριο όπου οι ‘επενδυτές’ μπορούν να λάβουν τα χρήματα των CDS.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.