Παρασκευή , 13 Δεκέμβριος 2019

ΥΓΕΙΑ: Γιατί ένα δημόσιο αγαθό μετατρέπεται σε εμπόρευμα;

Μετά την είσοδο της Κύπρου στην λίστα των χωρών που καταστρέφονται από τα μνημόνια και τις πολιτικές λιτότητας έχει αρχίσει για τα καλά η προπαγάνδα  για εξοικονόμηση πόρων μέσω της μείωσης των κοινωνικών δαπανών,  για ‘νοικοκύρεμα’ των δημοσιονομικών της χώρας μέσω της εφαρμογής ‘εξορθολογιστικού’ προγράμματος στην δημόσια διοίκηση.  Το νοικοκύρεμα, βέβαια, για το οποίο μας μιλούν οι κυβερνώντες και τα ΜΜΕ είναι ένας ωραιοποιημένος τρόπος για να επιβάλλουν τα σχέδια τους. Την πλήρη διάλυση, δηλαδή, του κράτους πρόνοιας (το δίχτυ προστασίας των κοινωνικά αδυνάτων, των εργαζομένων και της- βυθιζόμενης στην ανεργία- νεολαίας) την κατάργηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και την συγκάλυψη των πραγματικά υπεύθυνων για την κρίση: των τραπεζιτών και των ντόπιων και ξένων εκπροσώπων του νεοφιλελευθερισμού.

Dorean_dimosia_ygeiaΗ επίθεση στο δημόσιο σύστημα υγείας δεν είναι μια καινούρια συνταγή που επινοήθηκε μόνο για την περίπτωση της Κύπρου. Αρκεί κανείς να ανατρέξει στις περιπτώσεις όλων των άλλων χωρών που τους επιβλήθηκαν μνημόνια και πολιτικές φτωχοποίησης. Η επιχειρηματολογία που συνήθως αναπτύσσεται από τα επίσημα χείλη των κυβερνώντων και των πιστωτών (ΔΝΤ, τρόικα ) είναι πως το δημόσιο σύστημα υγείας έχει υψηλό κόστος για τον προϋπολογισμό της χώρας μιας και σε αυτό κατευθύνονται ‘τζαμπατζήδες’, οι οποίοι συνωστίζονται στις ουρές των νοσοκομείων και επιβαρύνουν την κοινωνία με τα έξοδα τους. Ένα επιχείρημα, δηλαδή, με διπλό σκοπό. Αφενός, να καταγράψουν στις συνειδήσεις του κόσμου την υγεία ως δαπάνη, ως εμπόρευμα και όχι ως αγαθό και αφετέρου να εμβαθύνουν περαιτέρω στην τακτική του κοινωνικού αυτοματισμού, όπου οι κοινωνικές ομάδες στρέφονται η μια εναντίον της άλλης (με λαμπρό παράδειγμα τους ιδιωτικούς υπαλλήλους έναντι των δημοσίων, που συμβολικά μεταφράζεται ως οι προκομμένοι έναντι των τεμπέληδων).

Την ίδια στιγμή, η λειτουργία της κοινωνικά ευαισθητοποιημένης πολιτείας εμφανίζεται μέσω της συμμετοχή της σε έργα της ευρωπαϊκής ένωσης, όπου οι εταίροι ‘μάχονται’ για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Αυτό στην πραγματική ζωή μεταφράζεται ως τσεκούρι στις δαπάνες για την υγεία, την εκπαίδευση, την πρόσβαση των πολιτών σε κοινωφελείς υπηρεσίες του κράτους κλπ και την ίδια στιγμή ως ευχολόγιο για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Βέβαια, αποφεύγεται κάθε αναφορά στα αίτια διάλυσης αυτής της συνοχής.

Είναι, μάλιστα,  πολύ συχνό το φαινόμενο όπου διάφοροι εκπρόσωποι αυτής της πολιτικής (κυβερνήσεις, απεσταλμένοι της τρόικας, μεγαλοδημοσιογράφοι) να ευχαριστούν δημόσια το λαό για τις θυσίες του σε μια εποχή που η κοινωνία βυθίζεται κυριολεκτικά στη δίνη της ύφεσης και της φτώχειας. Όμως, η χρήση ‘αφηρημένων- γενικών εννοιών’ δεν είναι καθόλου τυχαία. Είναι αρκετά γενικές ώστε να μην περιγράφουν τίποτα. Γεννιούνται, λοιπόν, πολύ εύλογα τα ακόλουθα ερωτήματα: Ποιος ευθύνεται για τη φτώχεια; Απ’ τη στιγμή που όλοι γνωρίζουμε πως δεν πρόκειται για κανένα φυσικό φαινόμενο (θεομηνία, σεισμός κλπ) αλλά ούτε και για καμία ασθένεια (επιδημία) που ξαφνικά εμφανίζεται στις κοινωνίες μας. Ποιός αποφασίζει να βυθίσει στην φτώχεια ολόκληρα κομμάτια της κοινωνίας; Τελικά, ποιοι είναι αυτοί που απειλούνται με την φτώχεια; Αντίστοιχα και με την ύφεση, απ’ τη στιγμή που ξεκαθαρίσαμε ότι δεν πρόκειται ούτε για φυσικό φαινόμενο αλλά ούτε και για πανδημία. Για ποιό λόγο οι οικονομίες ολόκληρων χωρών βουλιάζουν στην ύφεση;  Πως προέκυψε η ύφεση και ποιοι ευθύνονται για αυτήν;

Φταίνε οι εργαζόμενοι που δουλεύουν ακόμα σκληρότερα; Φταίει η νεολαία, που η συντριπτική της πλειοψηφία είναι αποκλεισμένη από την παραγωγική διαδικασία; Φταίνε μήπως οι συνταξιούχοι, που δούλευαν και πλήρωναν μια ζωή για να καταφέρουν να πάρουν μια σύνταξη; Ή μήπως φταίνε οι άνεργοι που εκδιώκονται καθημερινά από την παραγωγή; Και για να επανέλθουμε στο θέμα μας, μήπως φταίνε οι άρρωστοι που πάνε στο νοσοκομείο για να ζητήσουν θεραπεία;

Σε όλα αυτά τα ερωτήματα είναι σαφές ότι η κυβερνητική ρητορική τηρεί σιγή ιχθύος.  Αυτό δεν συμβαίνει, βέβαια ,μόνο στην Κύπρο.  Πρόκειται  για παγκόσμιο φαινόμενο που υιοθετούν όλες οι αστικές κυβερνήσεις, την ώρα που οργανώνουν τεχνοκρατικά (με λογικές τρόικας) τα κράτη. Μιας και έχει ήδη αναφερθεί στην αρχή αυτού του άρθρου θα ήταν χρήσιμο να δούμε κάποια στοιχεία σε σχέση με την υγεία από χώρες στις οποίες εφαρμόστηκαν μέτρα άγριας λιτότητας.

Στην Αργεντινή η δεκαετία της «σωτηρίας» 1991 – 2001 από το ΔΝΤ ο μισός σχεδόν πληθυσμό της χώρας (48%) πετάχτηκε εκτός ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Οι μισθοί των εργαζομένων σε υγεία και περίθαλψη μειώθηκαν κατά 40% και το προσδόκιμο ζωής του πληθυσμού μειώθηκε σημαντικά.[1]

Στην Ελλάδα, στη μετά-μνημονίου εποχή, το προσδόκιμο ζωής έχει αρχίσει να μειώνεται, ένας στους πέντε Έλληνες αντιμετωπίζει θέματα κατάθλιψης, ένας στους έξι Έλληνες αναβάλει την εξέτασή του από γιατρούς λόγω οικονομικών προβλημάτων, το ένα τρίτο του πληθυσμού είναι πλέον ανασφάλιστο,  αυξάνεται η παιδική θνησιμότητα, ενώ τα τελευταία πέντε χρόνια έχει πενταπλασιαστεί ο αριθμός των Ελλήνων γιατρών που μετανάστευσαν στο εξωτερικό.[2]

Σύμφωνα, με τον ψυχίατρο Γιώργο Νικολαΐδη μετά την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ το 1989, στα χρόνια που ακολούθησαν το προσδόκιμο ζωής σ’ αυτές τις χώρες μειώθηκε κατά 6 ή 7 χρόνια. Συγκριτική μελέτη σε 21 χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ στα έτη 1991-2002 έδειξε ότι οι χώρες με δανειακή σύμβαση με το ΔΝΤ εμφάνισαν 16,6% μεγαλύτερη θνησιμότητα. Για κάθε χρόνο επιπλέον παραμονής στο ΔΝΤ η νοσηρότητα και η θνησιμότητα αυξάνονταν κατά 4,1 %,[3]

Αντίστοιχα, στη Ρωσία, καταγράφηκε αύξηση της βρεφικής θνησιμότητας και μείωση του προσδόκιμου ζωής μετά το 1989, την περίοδο, δηλαδή, της περεστρόικα, με τη μετάβαση στην ελεύθερη αγορά. Τότε, επήλθε τεράστιο σοκ στην κοινωνία. Το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε τέσσερα ως πέντε χρόνια λόγω του αλκοολισμού, της αύξησης καρδιαγγειακών νοσημάτων και ψυχικών διαταραχών.[4]

Είναι απολύτως βέβαιο ότι οι στατιστικές αναφορές, στις οποίες αναφερθήκαμε πιο πάνω, δεν μπορούν να αναπαραστήσουν τη ζοφερή πραγματικότητα, που βιώνουν καθημερινά οι άνθρωποι σε αυτές τις χώρες. Όπως, επίσης, είναι σημαντικό να πούμε σ’ αυτό το σημείο ότι στις παραπάνω λίστες δεν συμπεριλαμβάνονται τα αθέατα θύματα της κρίσης: τα περιστατικά των αυτοκτονιών αυξήθηκαν ραγδαία  στις χώρες που πλήττονται με μνημόνια και άγρια λιτότητα.

Υπάρχει εναλλακτική λύση; Μπορούμε να τους σταματήσουμε;

Οι συνέπειες των αντιλαϊκών μέτρων, που εφαρμόστηκαν στις άλλες χώρες και έχουν ήδη αρχίσει να υιοθετούνται και στην Κύπρο μας προϊδεάζουν για το τι πρόκειται να ακολουθήσει. Είναι σαν να μας δίνουν μια εικόνα του μέλλοντος αναφορικά με το τι μπορεί να γίνει αν δεν τους σταματήσουμε. Είναι κρίσιμο σ’ αυτή τη φάση να κατανοήσουμε ότι όλοι μαζί έχουμε την δύναμη να βάλουμε φρένο στις άγριες ορέξεις τους, να μετατρέψουν δηλαδή τη δημόσια υγεία σε μια κερδοφόρα ιδιωτική μπίζνα, όπου κάποιοι θα πλουτίζουν και κάποιοι άλλοι θα πεθαίνουν αβοήθητοι.  Υπάρχουν, άλλωστε, πολλά παραδείγματα αντιστάσεων απέναντι σ’ αυτές τις πολιτικές, τα οποία έχουν ήδη ξεφυτρώσει σε διάφορες χώρες του ευρωπαϊκού νότου όπως είναι η Ισπανία και η Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, στην Ισπανία αναπτύχθηκε ένα μεγάλο κίνημα κατά της ιδιωτικοποίησης της δημόσιας υγείας που επιχειρήθηκε από την ισπανική κυβέρνηση με τη σύμπραξη και των τοπικών κυβερνήσεων (τοπική κυβέρνηση Μαδρίτης, Καστίλης-Λα Μάντσα κλπ) . Πρόκειται για τη «λευκή παλίρροια», το μεγάλο κίνημα διαμαρτυρίας υπέρ της διατήρησης του δημόσιου χαρακτήρα της υγείας, το οποίο πήρε το όνομά του από το λευκό χρώμα της ιατρικής στολής κι έχει κεντρικό σύνθημα «Την υγεία δεν την πουλάμε. Την υπερασπιζόμαστε».

Αντίστοιχα και στην Ελλάδα, την ώρα που η κυβέρνηση σε συνεργασία με την τρόικα διαλύει το δημόσιο σύστημα υγείας, τα σωματεία των εργαζομένων στα νοσοκομεία της χώρας έχουν πάρει σημαντικές πρωτοβουλίες για την υπεράσπιση της δημόσιας υγείας. Απεργίες, μαζικές διαδηλώσεις, κινήματα συμπαράστασης στους εργαζόμενους των νοσοκομείων που οδεύουν προς κλείσιμο, επιτροπές αγώνα κλπ συνθέτουν το πάζλ των κινητοποιήσεων για την υγεία που έχουν εκδηλωθεί στην χώρα.

Όμως και στην Κύπρο έχουν αρχίσει να εκδηλώνονται οι πρώτες αντιδράσεις απέναντι στις πολιτικές περικοπών και μειώσεων. Σύμφωνα με πρόσφατα δημοσιεύματα, τις επόμενες μέρες οι νοσηλευτές μπαίνουν σε φάση κινητοποιήσεων μετά την απόφαση για κατάργηση των επιδομάτων τους τις Κυριακές, τις αργίες και τα απογεύματα και για περαιτέρω μείωση των επιδομάτων νυχτερινής βάρδιας.[5]

Καλό θα ήταν επίσης σ’ αυτό το σημείο να θυμηθούμε πως το κράτος κοινωνικής πρόνοιας καθώς και το δημόσιο σύστημα υγείας δεν μας χαρίστηκαν έτσι άπλα αλλά κερδήθηκαν μέσα από τους αγώνες των εργαζομένων για μια αξιοπρεπή ζωή. Είναι απολύτως αναγκαίο επίσης να κατανοήσουμε ότι όπως συνέβαλαν οι αγώνες των εργαζομένων των προηγούμενων γενιών για να χτίσουμε ένα σύστημα υγείας χωρίς αποκλεισμούς, έτσι θα πρέπει και εμείς να αγωνιστούμε τώρα για να περιφρουρήσουμε τα κεκτημένα μας, να σώσουμε τη δημόσια υγεία και τη δημόσια παιδεία από την καταστροφή.  Για εκείνους (κυβέρνηση και συνεργάτες) η υγεία μας μπορεί να είναι ‘πεδίο δόξης λαμπρό’ για επιχειρηματικές δραστηριότητες με μεγάλο κέρδος για εμάς είναι δικαίωμα και κοινωνικό αγαθό. Μπορεί εκείνοι αντί για αρρώστους να βλέπουν πελάτες και αριθμούς, όμως εμείς βλέπουμε ανθρώπους με ανάγκες.

Μόνη διέξοδος για να ανατραπούν τα αντιλαϊκά σχέδια τους είναι ο συντονισμένος, διακλαδικός αγώνας των εργαζόμενων στην Υγεία μαζί με όλους τους εργαζόμενους στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Μόνο η συσπείρωση και η αντίσταση της κοινωνίας μπορεί να βάλει τέλος στον καταστροφή που μας ετοιμάζει κυβέρνηση και τρόικα.

logo41

 

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.