Πέμπτη , 29 Ιούνιος 2017

διαφθορά και καπιταλισμός: δεσμοί αίματος

Τον τελευταίο κskandala2αιρό γίνεται μεγάλη κουβέντα για τα σκάνδαλα. Καλά ως εδώ. Το πρόβλημα είναι ότι οι επίδοξοι Μεγαλέξανδροι που περιφέρονται στα ΜΜΕ και υπόσχονται να κόψουν μονομιάς το γόρδιο δεσμό της διαφθοράς, αποφεύγουν να μπουν στην ουσία του θέματος.

Ο καπιταλισμός είναι το οικονομικό σύστημα που χαρακτηρίζεται από την  ιδιωτική ιδιοκτησία κεφαλαίων και που ο καθορισμός των τιμών, της παραγωγής και της διανομής των αγαθών ρυθμίζεται από τον ανταγωνισμό σε μια ελεύθερη αγορά. Ο Adam Smith, ο οποίος συχνά αναφέρεται ως ο «πατέρας του καπιταλισμού», περιέγραψε ένα σύστημα στο οποίο το «αόρατο χέρι της αγοράς» ρυθμίζει όλα τα παραπάνω χωρίς καμμία κρατική παρέμβαση. Η κυβέρνηση υπάρχει μόνο για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και αναλαμβάνει επίσης τη συγκρότηση στρατού, αστυνομίας και δικαστικού συστήματος.

Ποιός φταίει για τη διαφθορά;

Υποτίθεται, λοιπόν, πως ο καπιταλισμός βασίζεται στην «ελεύθερη αγορά» και τα ατομικά δικαιώματα. Αυτό παραπλανητικά υποδηλώνει ότι είναι ένα προοδευτικό σύστημα. Ωστόσο, στην πραγματικότητα εξυπηρετεί τα συμφέροντα των προνομιούχων ελίτ του ανεπτυγμένου κόσμου κυρίως και βλάπτει τα συμφέροντα όλων των υπολοίπων.

Ποιός είναι όμως ο ρόλος του κράτους; Είναι εκεί για να απονέμει δικαιοσύνη; Το φορολογικό σύστημα, οι διευκολύνσεις στις επενδύσεις και στο κεφάλαιο αποκαλούνται πολιτική, συχνά είναι νόμιμη διαφθορά. Η χρηματοδότηση των κομμάτων εξουσίας από επιχειρηματίες (στην περίπτωση των ΗΠΑ «συνταγματικό δικαίωμα») είναι ένα παράδειγμα νόμιμης μεν, διαφθοράς δε. Όταν λοιπόν «τα παίρνει» ένας πολιτικός «κάτω από το τραπέζι» μιλάμε για διαφθορά ενώ όταν δωροδοκείται μια ολόκληρη κυβέρνηση για να πουλήσει τη CYTA, την ΑΗΚ ή τα λιμάνια, για να μην αυξήσει τον εταιρικό φόρο και πάει λέγοντας, μιλάμε για πολιτική. Θα μπορούσε να αντιπαραθέσει κανείς πως όλα αυτά γίνονται για την «ανάπτυξη», άρα είναι θεμιτά. Πράγματι, είναι απολύτως θεμιτά στο πλαίσιο ενός καπιταλιστικού κράτους όπου αντί η οικονομία να ελέγχεται από τους κυβερνώντες, οι κυβερνώντες ελέγχονται από την οικονομία. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα.

Η δομή του καπιταλισμού προάγει τη νόμιμη αλλά και την παράνομη διαφθορά. Οι επιχειρήσεις επιδιώκουν να αυξάνουν τα κέρδη τους με κάθε τρόπο. Για να το πετύχουν οργανώνονται σε ενώσεις, όπως η ΟΕΒ. Για το τι επιδιώκουν τέτοιου είδους ενώσεις πήραμε πρόσφατα μια γεύση με την ΟΕΒ να ζητά απαγόρευση των απεργιών, το Σιακόλα να εκβιάζει με απολύσεις και την κυβέρνηση να υποκύπτει για «πολιτικούς» λόγους. Από την άλλη, διαβάζουμε στην ιστοσελίδα της ΟΕΒ πως φιλοδοξεί: να αποτελεί καταλυτικό φορέα της ανάπτυξης και της ευημερίας. Στοχεύει, επίσης, στη διατήρηση του ισοζυγίου δυνάμεων μεταξύ του επιχειρηματικού κόσμου και των συνδικαλιστικών και άλλων οργανώσεων που δρουν σαν ομάδες πίεσης και στην προώθηση των καλώς νοουμένων συμφερόντων των μελών της. Είναι σαφές πως τέτοιες ενώσεις επιδιώκουν να ικανοποιήσουν τα ταξικά συμφέροντα των καπιταλιστών εμφανίζοντας τις διεκδικήσεις τους ως ευεργετικές για το σύνολο της κοινωνίας.

Ένα καλύτερο θεσμικό πλαίσιο αποτελεί απάντηση;

Τα γεγονότα, τόσο στην Κύπρο όσο και διεθνώς, αποδεικνύουν καθημερινά ότι κανένας νόμος δεν έχει σταματήσει τα φαινόμενα διαφθοράς. Όλα τα δικαστήρια και οι επιτροπές έχουν αποτύχει να αντιμετωπίσουν τέτοια φαινόμενα. Τα ΜΜΕ συχνά παρουσιάζουν περιστατικά διαφθοράς σαν μεμονωμένα (βλ. Ρίκκος, Βέργας, Δρομολλαξιά, Γιωρκάτζη) και κάθε φορά που σκάει ένα σκάνδαλο «πέφτουν απ’ τα σύννεφα». Το ίδιο ισχύει και για τους εκπροσώπους της πολιτικής εξουσίας.

Επίσης, ακούμε συχνά ότι η διαφθορά αποτελεί μεσογειακό φαινόμενο και όχι ευρωπαϊκό. Παρόλα αυτά, από την Ιταλία του Μπετίνο Κράξι µέχρι τη Γαλλία του Φρανσουά Μιτεράν και τη Γερµανία του Χέλµουτ Κολ και της Siemens, δεκάδες περιστατικά δείχνουν ότι το «κακό χρήµα» διαφθείρει κυβερνήσεις παντού στον κόσμο.

Από τη στιγμή που η διαφθορά αποτελεί δομικό στοιχείο του συστήματος, τι μπορούμε να κάνουμε; Το ερώτημα είναι εύλογο, παρόλα αυτά δεν είναι χρήσιμο να μεταθέτουμε τις λύσεις όλων των προβλημάτων μας για μετά την αλλαγή του συστήματος. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να αυξήσουμε τον κοινωνικό έλεγχο πάνω σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου παλεύοντας για διακαιοσύνη. Μόνο με καθημερινές μάχες τόσο ενάντια στη διαφθορά, όσο και ενάντια στο σύστημα που τη γεννά θα μπορέσουμε να γείρουμε την πλάστιγγα προς το μέρος μας.

granaziLogo

One comment

  1. Πλέον ιδιωτικές εταιρίες μπορούν να κινηθούν νομικά εναντίον άλλον κρατών μεσω του Διεθνούς Νομισματικού Ταμίου για τον απλούστατο λογω την μείωση κερδών. Στην προσπάθεια τους κάποια κράτοι να αποτρέψουν μολύνσεις και υπερβολικές γεωτρήσεις μετάλλων, αναμενόμενο είναι τα κέρδη σχετικών εταιριών να μειωθούν. Έτσι, για την προστασία των ιδιωτικών συμφερόντων και την επέκταση και διατήρηση του ανταγωνισμού ιδιωτικές εταιρίες κερδίζουν δισεκατομμύρια από τα κρατικά ταμεία και τους φορολογούμενους πολίτες.

    Κατά την δική μου άποψη το κράτος έχει την ίδια βαρύτητα πλέον με τις πολυεθνικές και τους ιδιώτες. Σιγά σιγά η έννοια κράτος αποδυναμώνεται με αποτέλεσμα ο καθένας να βασίζεται πλέον στην ατομική του πρόοδο και επιτυχία ασχέτως τις συνέπειες στους άλλους και στην συλλογικότητα της κοινωνίας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.