Παρασκευή , 19 Οκτώβριος 2018

Αλλοτρίωση

Αλλοτρίωση (η), ουσ. [alotríosi]: Ο μετασχηματισμός της εργασίας των ανθρώπων σε μια δύναμη που τους κυβερνά σαν ενός είδους φυσικού ή υπερανθρώπινου νόμου.

Karl_MarxΟ Μαρξ γράφει ότι, στον καπιταλισμό, οι εργαζόμενοι είναι «αλλοτριωμένοι» τόσο από την ίδια την παραγωγική διαδικασία όσο και από τα αντικείμενα που παράγονται από την εργασία τους. Ο Μαρξ έζησε σε μια εποχή όπου οι κοινωνίες μόλις άρχιζαν να λειτουργούν καπιταλιστικά. Ενα παράδειγμα σε σχέση με την αλλοτρίωση εκείνη την εποχή θα μπορούσε να αφορά το πέρασμα από μικρές βιοτεχνίες σε μεγάλα εργοστάσια. Ας υποθέσουμε ότι ο Χ. έχει μια μικρή βιοτεχνία με καρέκλες. Ο Χ. ξέρει τα πάντα για την κατασκευή μιας καρέκλας. Έχει σταθερούς πελάτες και είναι περήφανος για τις καρέκλες του, οι οποίες είναι μια αντανάκλαση του εαυτού του, αφού αυτός είναι εξ΄ολοκλήρου ο κατασκευαστής τους. Ανοίγει κοντά ένα εργοστάσιο με φθηνές καρέκλες μαζικής παραγωγής και ο Χ. αναγκάζεται να κλείσει το εργαστήριο και να πάει να δουλέψει στο εργοστάσιο του Ψ. όπου θα πουλάει όχι καρέκλες πια, αλλά την εργασία του στον Ψ με αντάλλαγμα εναν πενιχρό μισθό. Τον βάζουν λοιπόν να κόβει όλη μέρα ξύλο σε κομμάτια, για να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο της παραγωγής, όπου άλλοι εργάτες θα κάνουν κάτι άλλο κοκ. Ο Χ. έχει πια αποξενωθεί ή αλλοτριωθεί πλήρως από αυτό που παράγει ο ίδιος, αφού δεν πουλά πια καρέκλες αλλά εργασία.
Η αλλοτρίωση από την παραγωγική διαδικασία και από το προϊόν της εργασίας, ή αλλιώς ποιος δουλεύει και ποιος επωφελείται;
Για τους περισσότερους εργαζόμενους, η δουλειά δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα μέσο για τη φυσική επιβίωση. Ο Μαρξ αναφέρεται στη διαδικασία αυτή ως «θυσία της ζωτικότητας». Αυτό σημαίνει ότι παρόλο που πολλοί εργαζόμενοι μισούν τη δουλειά τους, «πρέπει» να πάνε. Πόσοι εργαζόμενοι στα Mc Donalds ή σε έναν φούρνο μπορούν να πουν ότι επωφελούνται και ευημερούν πραγματικά στην και από τη δουλειά τους; Ο περισσότερος χρόνος και ενέργεια που έχουν διαθέσιμα εστιάζεται στο κέρδος που μπορούν να αποφέρουν στο αφεντικό τους. Όπως σημειώνει ο Μαρξ, «Αυτοί που δεν παράγουν (δηλαδή, τα αφεντικά) έχουν εξουσία πάνω στην παραγωγή και πάνω στο προϊόν». Για παράδειγμα, σε ενα εστιατόριο, οι μάγειρες, οι καθαρίστριες και οι σερβιτόροι δουλεύουν 60 ώρες την εβδομάδα, γιατί πρέπει να ζήσουν. Αλλά στο τέλος παίρνουν 700-800 ευρώ, σε μια επιχείρηση που μπορεί να βγάζει κέρδος χιλιάδες ευρώ μηνιαίως. Το κέρδος πάει στα αφεντικά, δηλαδή σε αυτούς που δε δουλεύουν, δεν ξέρουν να ψήσουν μια μπριζόλα, να τη σερβίρουν ή να σφουγγαρίσουν τις τουαλέτες, αλλά απλά παρέχουν τα μέσα παραγωγής, δηλαδή το κτίριο, τον εξοπλισμό και τις πρώτες ύλες. Έτσι αποξενώνονται οι εργαζόμενοι από την ίδια την διαδικασία της παραγωγής, αφού το αποτέλεσμα της δικής τους εργασίας, δεν τους ανήκει. Η χρήση μηχανών στην παραγωγή, παρόλο που υπό άλλες συνθήκες θα μπορούσε να απελευθερώσει τον άνθρωπο, τον κάνει ακόμα πιο αποξενωμένο από το προϊόν της εργασίας του. Ο κάθε εργαζόμενος δουλεύει σε κάποιο εξειδικευμένο, συγκεκριμένο τμήμα της παραγωγής και είναι αποκομμένος από το προϊόν της εργασίας του. Όλα τα πονεμένα κόκκαλα, οι πονοκέφαλοι, ο ιδρώτας, η ψυχική οδύνη, οι τραυματισμοί και το άγχος των εργαζομένων στοχεύουν στη δημιουργία εμπορευμάτων που αποκομίζουν οφέλη για κάποιον άλλο. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν κανένα έλεγχο επί των εμπορευμάτων. Αυτά γίνονται ξένα προς τον εργαζόμενο, από τη στιγμή που παράγονται.
Το γεγονός ότι η εργασία μετασχηματίζεται σε πλούτο για τον ιδιοκτήτη, ενώ οι εργαζόμενοι λαμβάνουν ένα κομμάτι ψωμί σε αντάλλαγμα είναι ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό του καπιταλισμού που, σύμφωνα με τον Μαρξ μπορεί να ανατραπεί μόνο με την κατάργηση της ιδιοκτησίας.

 

logogranazi

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.